Elbek (Maşrik Yusupov)

Elbek (Maşrik Yusupov)  (1898 – 1939) Sovyetlerin Orta Asya’da aydınlar soykırımı yaptığı dönemde Özbek Edebiyatının tanınan temsilcilerinden birisidir. 1898 yılında Taşkent şehrinin Bostanlık ilçesi Humsan köyünde doğdu . O kendi bibliyografiyasında şöyle anlatır: “Ben 1905 yılında eski köy mektebine girip okumaya başladım ve dört yıllık okul boyunca okur yazarlığımı geliştirdim. 1910-11 yıllar arasında çok zor dönemleri başımızdan geçti. O  yılları kardeşlerim…

yazı devami..

Abdurrauf Fıtrat

Abdurrauf Abdurrahim oğlu Fıtrat (1886-1938) 1886 yılında Buhara’da  ziyalı (aydın) bir ailede doğdu.1909-1913 yıllarında ise Türkiye’de, İstanbul Darulfünunu’nda tahsil gördü. Burada arkadaşlarıyla birlikte «Buhara Talim Maarif Cemiyeti» ni kurdu . Fıtrat 1919-20 yıllarında Afganistan hükümetinin Taşkent temsilciliğinde tercüman olarak çalıştı. “Turan”, “Buhara-i Şerif”, “Aine” gibi gazete ve dergilerin kurulmasına önayaklık etti. Türkistan’da dil, edebiyat, sanat meseleleriyle ilgilenen “Çağatay Gürüngü” adlı teşkilata…

yazı devami..

GAYRETİ

Gayreti (1902-1976) Özbek edebiyatının ilerlemesi için büyük gayret göstermiş ve önemli eserler vermiş bir edip olan Gayreti Abdurahim Abdullahoğlu 1902 yılının 15 Şubat günü doğdu. Onun doğduğu yer,Taşkent’ in Degrez mahallesindeki bir esnaf ailenin eviydi. Babası okur yazar ve edebiyat meraklısı bir kişiydi. Annesinden erken ayrılan Abdurahim mahalledeki Ayimhan Aye elinde yetişmiştir. Gayreti’nin her gün artan edebiyata merakına Ayımhan Aye’nin…

yazı devami..

Çusti

Çusti (1904-1983) Şair Çusti klasik edebiyat ile yeni edebiyat arasında köprü kuran, geleneksel aruz sanatını ilerleten ediplerdendir. Onun için meşhur Habibi, Sabir, Abdullah, Çarhiy gibi şairler arasında anılmaktadır. Çusti, şairin mahlasıdır. Namangan’ın Çust ilçesinde dünyaya geldiği için bu mahlası kullandı. Asıl ismi Nabihan (Nabihoca)  Nurullah Hocaoğlu olup,1904 yılının 20 Şubat günü doğdu. Ailesi geçimini dokumacılık ve dikiş işleriyle sağlıyordu. 1916…

yazı devami..

UBEYDULLAHHOCA ESEDULLAHHOCAYEV

Ubeydullahhoca Esadullahhocayev (1878-1937) Ceditçilik hareketinin ileri gelen temsilcilerinden birisidir. Devlet adamı, siyasetçi, Özbek matbuatının ilk kurucularındandır. Ubeydullahhoca Esadullahhocaoğlu (Esedullahhocayev) 1878 yılında Taşkent’te doğdu. Rus- tüzem okulunu bitrdikten sonra devlet dairelerinde tercümanlık yaptı. Daha sonra Seretov Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni başarıyla bitirdi. Ubeydullahhoca Esadullahhocaoğlu ilk Özbek avukatlarından birisiydi. Okulunu bitirir bitirmez Okrug mahkemesinde avukat olarak çalıştı. Etrafına gençleri toplayarak “Ümid” isimli gizli cemiyeti…

yazı devami..

SAİD RIZA ALİZÂDE

Said Rıza Alizâde (1887-1945) Said Rıza Alizâde 15 şubat 1882 yılında Semerkant’ta doğdu. Babası Hacı Mir Mahsum İranlı olup 1882 yılında Horasan’dan Buhara’ya  sonra Semerkant’ a yerleşti. Said Rıza Alizâde 6 yıl Semerkant’ta medresede okudu, bir müddet babasıyla halı satmada yardım etti. Bir Rus askeri  ile tanışıp onun tavsiyesi ve yardımı ile Demurov matbaasında baskıcı olarak işe girdi. Bu meslek…

yazı devami..

MÜNEVVERKARİ ABDURREŞİDHANOV -Cemiyetler Nasıl Açılır- (Makale Tercümesi)

Giriş: Münevver Kari, Ceditçilik hareketinin önemli temsilcilerinden birisidir. Eğitim faaliyetlerinin arkasından cemiyetçiliğe ve daha sonra siyasete atılmıştır. Bu makalede eğitim için cemiyet kurmanın ehemmiyetine değinmektedir ve cemiyetçilik yönü görülmektedir. (Hayatıyla ilgili olarak sitemizin yayınlar bölümünde Özbek Ziyalılar seçeneğinden bilgi alabilirsiniz.) Cemiyetler Nasıl Açılır (1914) Maarif ve medeniyet bahçesinin ilk kapısı mekteptir. Yeryüzündeki eğitimli milletlerin her biri medeniyet bahçesine Bu kapıdan…

yazı devami..

FURKAT (ZAKİRCAN MOLLA HALMUHAMMEDOĞLU)

FURKAT (1859-1909) Furkat mahlası olup asıl ismi Zakircan Molla Halmuhammedoğlu’dur. (1859 Kokand-1909 Yarkent) Terakkiperver(ilerici) şair, düşünür, sosyologtur.  Mahallesindeki mektebte okuma-yazma öğrendi. Müderrislerden ve katiplerden hattatlık ve Arapçayı  öğrendi. Medresede tahsil gördü(1873-1876). Ali Şir Nevai‘ yi, Fars edebiyatı temsilcilerinin eserlerini öğrenmiş ve Farsça’yı mükemmel derecede özümsemiştir. 1876 yılında Yengi Mergılan (şimdiki Fergana) şehrinde yaşayan tüccar dayısının ricası üzerine bu şehre gitmiştir.…

yazı devami..

BATU(MAHMUD HÂDİYEV)

BATU (MAHMUD HÂDİYEV) (1904-1938) Batu yetenekli bir şair olmasının yanında bir toplum önderiydi. Otobiyografisinde kendini şöyle anlatmıştır: “Ben Batu Maksudoğlu Hadiyev 1904 yılı 14 Mayıs’ta Taşkent’in Kaldırgaç mahallesinde bir mesh dikici ailenin çocuğu olarak dünyaya geldim.” İlk okulu eski mektepte okudu ve sonra Moskova’daki Pokrovskiy Enstitü’ne bağlı İşçiler Fakültesi’nde 1921 yıllarda tahsil gördü. Daha sonra Moskova Devlet ” Daru’l-Funun”ün   İktisat…

yazı devami..

SADRETTİN AYNİY

Sadreddin Ayniy (1878- 1954) 20.yüzyıl Özbek ve Tacik edebiyatına büyük katkı yapan meşhur yazar, alim ve toplum önderi Sadreddin Ayniy , Buhara emirliğine mensup Gicduvan ilçesinin Saktare köyünde 15 nisan 1878 yılında dünyaya geldi. Altı yaşında okula başladı. Sadrettin, 1890 yılında Buhara’da Mir Arap, Badal Bek, Alimhan medreselerinde tahsil gördü. Medreseyi bitirince, Cedit okullarında öğretmenlik yaptı. Sadrettin Ayniy, yazarlığa 1890’lı…

yazı devami..